blokmenu drachten-v2blokmenu gorredijk-v2blokmenu oosterwolde-v2blokmenu zorgvlied-v2

IN HET KORT

H. Andreas te Zorgvlied
Achter het priesterkoor van deze kerk in het drieluik van de gekleurde glas-in-lood ramen komen twee medaillons voor met de afbeelding van Lodewijk Guillaume Verwer en diens echtgenote Johanna Cornelia Ludovica van Wensen. Lodewijk Guillaume Verwer werd geboren op 4 maart 1845 te Makkum. Hij kocht een enorm stuk grond en stichtte hierop kleine bedrijfjes. Zelf liet Lodewijk Verwer zich een villa bouwen ‘Huize Zorgvlied ‘of ‘Castra Vetera’ . Een van de kamers was ingericht als huiskapel. De huispriester van ‘Huize Zorgvlied’ was J.W. van de Burgt.

In 1880 kregen een aantal gelovigen toestemming van Paus Leo XIII, hun zondagsplicht in de huiskapel van de familie Verwer te mogen vervullen, behalve op de ‘grote feestdagen’. Dan moesten zij naar hun eigen parochiekerk in Steenwijkerwold.
Naast de huidige kerk had de familie Verwer een herenhuis met bijgebouwen los van het huis. In 1880 werden die bijgebouwen verbouwd en het gedeelte direct naast het herenhuis werd kerk.
De afmetingen van de kerk waren 5,5 x 9,6 meter, het formaat van een kapel.
Op 3 september 1884 kwam er bericht van de aartsbisschop van Utrecht Mgr. Petrus Matthias Snickers dat er een parochie opgericht mocht worden onder de bescherming van de H. Andreas. Op 18 september 1884 kwam de deken L.B. Mulder de kerk plechtig inzegenen.
Op 7 oktober 1923 vroeg pastoor Eppings verlof een nieuwe kerk te mogen bouwen. Hiervoor was een bedrag van f 20.000,- nodig. Op 15 juli 1924 werd deze nieuwe kerk door deken Vaas ingewijd.
De kerk is inmiddels een Rijksmonument.
Het kerkgebouw heeft begin 1990 van buiten en van binnen een grote onderhoudsbeurt gehad. 20 september 2009 werd op feestelijke wijze herdacht dat 125 jaar geleden deze kerk plechtig ingezegend is.

Als eerste pastoor werd benoemd Petrus Johannes Conradus van Haagen. Deze werd opgevolgd door: pastoor Vaas, pastoor Eppings, pastoor Elbersen, pastoor van den Brink, pastoor Smits, pastoor Onings, pastoor Doedens, pastoor Groen, pater Meertens, pastoraal werker M. Dekker, pastoor vd Hende, diaken de Leeuw, pastoraal werker M. Tiesinga-Foekema, pastor Alferink, pastoor vd Wal, pastoor J. Deuling en pastor D. Duzijn.

Thans is de pastorale zorg toevertrouwd aan pastoor Maurits Sinninghe Damsté en pastoraal werkster Neeltsje Bouma.

 

 

RK Kerk te Zorgvlied                                                   

De plaats ontleent haar naam aan het verdwenen pand, Huize Zorgvlied. Zorgvlied ligt in het werkgebied van de Maatschappij van Weldadigheid, opgericht op 1 april 1818. In 1893 ontstond in de ontginningen tegen de Friese grens de parochie Wateren-Zorgvlied. Dit is vooral het werk geweest van Lodwijk Guillaume Verwer, ontginner en industrieel. Op zijn landgoed in Vila Castera Vetera, door Verwer omgedoopt in Huize Zorgvliet, richtte hij een huiskapel in voor de katholieke bevolking.

Er werden missen verzorgd door de huiskapelaan. Daarvoor is door paus Leo XIII in 1880 toestemming verleend. Op hoge feestdagen ging men echter naar de kerk van Steenwijk, waartoe Zorgvlied behoorde.

Eerste landbouwschool in Nederland

De kolonie Wateren ligt in het werkgebied van de Maatschappij van Weldadigheid. In deze kolonie werd een modellandbouwschool gesticht, die in 1823 gereed kwam. Een zekere Mulder, leerling van de Nederlandse professor Van Zwinderen, werd aangesteld deze school te besturen in de geest van Wehrll, een vooruitstrevend onderwijzer aan het landbouwkundig instituut Fellenberg te Hofwyl in Zwiterzerland.

De school, "Landbouwinstituut Wateren" genaamd, was een kostschool met 100 ha land als proefveld. De Maatschappij leidde onder meer haar kader op, dat armen uit de steden in de 'Koloniën van Weldadigheid' moest omscholen tot kleine boeren.

In 1859 is de school opgeheven en verkocht aan De Ruyter de Wildt, een nazaat van Michiel Adriaanszoon de Ruyter. In 1879 kwam het in handen van de katholiek Lodewijk Guillaume Verwer. Uit Brabant liet hij tabaksplanters met hun gezinnen overkomen. Aan de weg naar Elsloo richtte hij een tabaksfabriekje in. In 1887 verscheen op Verwers initiatief een van de eerste stoomzuivelfabrieken.

De voormalige landbouwschool kwam later in gebruik als gasthuis. Nu bestaat het uit vier bejaardenwoningen, naast de katholiek kerk.

landbouw-school bejaardenwoningen
De toenmalige landbouwschool. De bejaardenwoningen in het begin.

Verwer deed nog meer. Uit Friesland trok hij verspreid wonende katholieken aan en bood ze een stuk land op het landgoed aan. De Friese boeren braken voormalige onderkomens af om er nieuwe boerderijen in Zorgvlied en Wateren van te bouwen.

In 1910 overleed Verwer. Hij liet een landgoed van 250 hectare na, met drie villa's, diverse boerderijen en huizen erop, weide- en landbouwlanden en bossen. Dankzij Verwer was Zorgvlied een heel dorp geworden.

 

http://www.gemeentediever.nl/dorpen/zorgvlied/index.html 

 

Beschrijving van Rooms-katholieke kerk

Inleiding RK-kerk gebouwd in 1924 in Traditionalistische stijl naar ontwerp van de Amsterdamse architect H. Bijl in opdracht van de Heilige Andreasparochie. Aannemer was Van der Liefvoort uit Arnhem. De ontwikkeling van Zorgvlied en de parochie zijn nauw verbonden met de geschiedenis van de Maatschappij van Weldadigheid. Centrale rol daarbij speelt de figuur van Lodewijk Guillaume Verwer die samen met zijn vrouw Johanna Cornelia Ludovica van Wensen staan afgebeeld in de glas-in-lood ramen van de absis. Verwer bouwde rond 1880 Huize Zorgvlied en had daarin een huiskapel. Daarna werd op de huidige locatie een bijgebouw van een herenhuis omgebouwd tot kerk. In 1884 werd de kerkelijke parochie Heilige Andreas opgericht. In 1923 werd een begin gemaakt met de nieuwe kerk. Stichtingssteen: P.L.P. 19 27/11 23. De bescherming betreft kerk en interieur. De aangebouwde sacristie is van ondergeschikt belang evenals de vergaderruimte aan de oostzijde. Omschrijving Zaalkerk van vijf traveeen met absis en toren. Gevelopbouw met gemetselde plint, hardstenen afzaten en opgaand metselwerk. De symmetrisch ingedeelde voorgevel heeft een vooruitspringende toren waarin een spitsboogvormig portaal met korfboogvormige dubbele paneeldeur met naald, sluitsteen en gebrandschilderd glas-in-lood. In de terugliggende gevelvlakkken van de kerk alsmede op de verdieping van de toren een smal glas-in-lood raam. Aan drie zijden van de toren twee spitsboogvormige galmgaten met klankborden; daarboven (aan vier zijden) ronde nissen, uitkragend metselwerk naar de gootlijst een een ingesnoerder achtkantige spits belegd met leien en een sierlijke naald met haantje. De zijgevels uitgevoerd met steunberen en per travee drie spitsboogvensters met gekleurd glas-in-lood; bloklijst onder de eenvoudige op klossen gedragen gootlijst. Zadeldak met leien (maasdekking). Aan de oostzijde is de topgevel bekroond met inzwenkend metselwerk waarin een kruis. Tegen de oostgevel een rechthoekige absis met in beide zijden een gekleurd glas-in-lood venster en in de topgevel een drietal gebrandschilderde glas-in-lood spitsboogvensters. INTERIEUR: Hal met rechtgesloten dubbele paneeldeur waarin glas-in-lood bovenlichten. Rechterzijwand met rechtgesloten paneeldeur. Hal en kerk met zwart, geel en bruin geglazuurde tegels. Symmetrisch geplaatste eiken banken voorzien van enig snijwerk en geplaatst op een podium. Vanaf de onderdorpels van de vensters zijn de wanden gepleisterd. Spitsboogvormig houten gewelf op kwarthol inzwenkende plint met geprofileerde uitkragende houten consoles die naar beneden toe doorlopen en rusten op uitgemetselde consoles. Tussen de spanten zijn sierribben aangebracht. Het gewelf is sierlijk en in oorspronkelijke vorm beschilderd. Absis of priesterkoor aangezet met gemetselde spitsboog waarin stichtingssteen: P(rimus) L(apis) P(ositus) 19 27/11 23. De rechthoekige absis heeft onder meer hooggeplaatste glas-in-lood rondvensters. Oostgevel met drie spitsboogvensters met in het midden onder meer Jezus en daaronder namen Verwer en Wensen. Links Maria met Kind en medaillon van Verwer. Rechts de Heilige Andreas met medaillon van Verwer van Wensen. Noordgevel met deur naar sacristie. In absis een contemporain altaar. Waardering Kerk van cultuurhistorisch belang vanwege de functie en betekenis in verband met de Maatschappij van Weldadigheid, van architectuurhistorisch belang vanwege de vormgeving en de gaafheid van in- en exterieur alsmede van stedebouwkundig belang vanwege de beeldbepalende ligging. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

 
 
 
De Rooms-Katholieke kerk (krantenartikel L.C. 1984)
In Wateren waar de R.K.-bewoners de kerk te Frederiksoord bezochten en zich meer Rooms-Katholieke gezinnen gingen vestigen, deed zich de behoefte gevoelen van een eigen kerk. In 1883 werd het verzoek aan de Vikaris Kapitulair S. V. van het Aartsbisdom Utrecht gedaan door 9 gezinnen, samen 50 gezinsleden, om ten behoeve van de pastoor ener te Wateren op te richten parochie, een jaarwedde, benevens een subsidie voor de bouw van een kerk, afgewezen.

Bij beschikking van de Aartsbisschop van Utrecht van 3 september 1884 werd met ingang van 18 september d.a.v. een kerkelijke parochie opgericht onder de bescherming van deze H. Andreas.

rk-kerk-zorgvlied 1038

RK-kerk

Het Rooms Katholieke kerkje is in 1884 ontstaan uit de verbouwing van één van de panden bij de voormalige landbouwschool van de Maatschappij van Weldadigheid. Het kerkje van de Sint Andreas parochie is in 1923 afgebroken en direct daarna op dezelfde plaats vervangen door een nieuwe en grotere kerk. Rechts naast het kerkje staat het pand met de woningen van de stichting. Dit is de verbouwde linker vleugel van de voormalige landbouwschool van de Maatschappij van Weldadigheid. De pastorie bevond zich in 1916 nog in het linker gedeelte van het pand naast de kerk.

Op 30 mei 1880 kreeg de familie Verwer toestemming om in de kapel van de villa Castra Vetera de gewone mis te laten opdragen aan gelovigen, die dienstbaar waren aan de familie. Op 3 september 1884 besloot aartsbisschop Snickers van Utrecht vanwege het groeiende aantal rooms katholieken te Wateren een nieuwe parochie op te richten onder de bescherming van de Heilige Andreas. Op 18 september van dat jaar werd het eerste kerkje ingezegend en werd de eerste pastoor geïnstalleerd.

Abracadabra-1480
 
In juli 1887 kocht het bestuur van de parochie de grond waarop het eerste kerkje en het op de foto zichtbare Witte Huis stonden en een stuk grond in de buurt voor 500 gulden van de familie Verwer. Deze stelde daarbij als voorwaarde dat de grond bestemd was voor een kerk, een pastorie en een kerkhof, waarvan een deel bestemd werd voor een familiegraf. Alleen de op 8 november 1910 overleden mr. Lodewijk Guillaume Verwer ligt daarin begraven. In 1919 schonk de familie Verwer hun Witte Huis aan de parochie.
Tot in 1966 is het huis in gebruik geweest als pastorie. Op 7 oktober 1923 verzocht het parochiebestuur aan aartsbisschop Van de Wetering van Utrecht een nieuwe kerk te mogen bouwen voor 20.000 gulden en het oude kerkje voor 250 gulden te kopen van Idse Johannes Verwer te Zwolle. De aartsbisschop gaf twee dagen later al toestemming onder bepaling dat van den bouw der kerk afzonderlijk rekening en verantwoording aan ons moeten worden overlegd.
De parochie kreeg toestemming om het geld voor de bouw in te zamelen. De aartsbisschop gaf met een schenking van 7.000 gulden het goede voorbeeld aan mogelijke schenkers. Het inzamelen van geld verliep voorspoedig, zodat al op 27 november 1923 de eerste steen kon worden gelegd. Ook de bouw verliep zonder problemen. Op 15 juli 1924 werd de kerk op plechtige wijze ingewijd.
 
Dorpsgezicht
 
Parochie ontstond uit liefdadigheid
[...] De kiem van de parochie Zorgvlied werd gelegd door de Verwers, een rijke familie die veel aan liefdadigheid deed. Lodewijk Quillaume Verwer en zijn vrouw haalden arme Brabantse boeren naar het grensgbied tussen Friesland en Drenthe om kleine bedrijfjes te runnen op de grond die daar op grote schaal door de familie was aangekocht.
In hun fraaie buiten "Huize Zorgvlied" was ook een kapel ingerictht en daar werden in 1880 de eerste kerkdiensten gehouden. Al spoedig werd besloten één van de bijgebouwen van Huize Zorgvlied tot kerk om te bouwen. In september 1884 werd de eersete pastoor geïnstalleerd, Petrus Johannes Conradus van Haagen.
Aan de Friese kant van de provinciegrens werkte hij ondermeer in Appelscha, Haule, Oosterwolde, Donkerbroek, Makkinga, Noordwolde en Olde- en Nieuwerberkoop. Een paar jaar later kocht de parochie een stuk grond van de familie Verwer op voorwaarde dat er een kerk, een pastorie en een eigen kerkhof zouden komen.
De kerk verrees in 1923 en 1924 terwijl de patorie werd gevestigd in "het witte huis" dat de familie in 1919 aan de RK-gemeenschap schonk. [...]
Bron: Leeuwarder Courant van 29-09-1984
 
 
 
Nog meer over de historie van onze kerk:

http://www.dieversarchief.nl/onderwerpen/rooms-katholieke-kerk/

 

http://reliwiki.nl/index.php/Zorgvlied,_Dorpsstraat_31_-_Andreas